Matka Boska Gromniczna — światło, które prowadzi przez zimę

Obraz „Matka Boska Gromniczna” z naszych zbiorów to dzieło cechowego warsztatu, ale utrzymane w stylistyce bliskiej sztuce ludowej — z jej prostotą formy, dekoracyjnością i wyrazistą symboliką. Kompozycja jest płaska, pozbawiona perspektywy, dzięki czemu cała uwaga skupia się na centralnej postaci Madonny stojącej frontalnie, z głową lekko zwróconą w prawo.

Maryja trzyma na lewej ręce ciasno owinięte w powijaki Dzieciątko, a w prawej — płonącą gromnicę, symbol ochrony przed burzami, wilkami i wszelkim złem. Jej sylwetka układa się w charakterystyczny trójkąt, podkreślony przez dzwonowatą czerwoną suknię z drobnym białym wzorem oraz długi, granatowy maforion (tradycyjną wierzchnią szatę kobiecą — długi płaszcz lub chusta okrywająca głowę i ramiona, znana z ikon wschodnich). Na maforion narzucony jest delikatny, przezroczysty rąbek, który dodaje przedstawieniu lekkości.

Dzieciątko spoczywa na białym velum, czyli cienkiej tkaninie używanej jako symboliczna osłona — rodzaj chusty, przez którą Maryja trzyma Jezusa, podkreślając Jego świętość. Brzegi velum zdobią zielone frędzle i koronka z motywem róż oraz żółtą kokardą.

Na głowie Madonny widnieje wysoka korona o prostym, geometrycznym kształcie — typowa dla ludowych przedstawień. Nad nią unosi się wieniec z dwunastu gwiazd, a jeszcze wyżej — Duch Święty w postaci gołębicy oraz Bóg Ojciec, ukazani w świetlistej przestrzeni nieba.

Po obu stronach, wśród chmur, pojawiają się putta i skrzydlate główki aniołków. Jedno z putt trzyma koszyczek z dwoma gołąbkami — nawiązanie do Ofiarowania i Oczyszczenia, świąt leżących u podstaw tradycji Gromnicznej. Drugie unosi kadzielnicę, symbol świątyni i modlitwy.

U stóp Matki Boskiej widzimy niewielkie podwyższenie flankowane dwiema identycznymi białymi wazami pełnymi kwiatów. To dekoracyjny, ale i symboliczny akcent, podkreślający uroczysty charakter sceny. Warto zwrócić uwagę na detal świecy — jej dolna część została pomalowana na zielono, co jest charakterystyczne dla malarstwa z okolic Leżajska, gdzie do końca XIX wieku działały cechowe warsztaty malarskie.

Dziś, obraz ten pozostaje świadectwem nie tylko religijnej pobożności, lecz także żywej, lokalnej tradycji, która przetrwała do naszych czasów.