„Choina”, woskowane kwiaty i zwykłe świeczki…

Podczas badań terenowych realizowanych przez Muzeum Etnograficzne im. F. Kotuli w Rzeszowie w ramach projektu „EtnoPodkarpackie” badacze rozmawiają z mieszkańcami podkarpackich miejscowości o lokalnych zwyczajach, również o Dniu Wszystkich Świętych i Dniu Zadusznym. Informatorzy opowiadają, jak dawniej wyglądały groby ich bliskich. Wielu z nich wspomniało, że w czasach ich dzieciństwa rzadko stawiano na mogiłach pomniki; najczęściej były to proste kopczyki usypane z ziemi i skromny krzyż. Porównują także, jak bardzo zmieniło się ozdabianie grobów w te szczególne dni.

Informatorka z Racławówki podkreśla, że „dawniej do ozdobienia grobów wiło się wianki z jedliny, nie stawiano chryzantem ani zniczy, tylko świeczki”. Podobnie było w Przedborzu: „na grobach kładziono bibułowe kwiaty, wianki z jedliny oraz świeczki, które często wywracał wiatr”. W Niechobrzu mogiły w całości „gacono” jedliną.

W Budach Łańcuckich groby ozdabiało się „choiną” oraz ręcznie robionymi z papieru kwiatami, które moczono w wosku (co miało ochronić je przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi). Na groby kładło się zwykłe, białe świece. Niektórzy stawiali także chryzantemy, które sami siali w ogrodzie. O „choinie” i maczanych w wosku kwiatach z bibuły wspominały też informatorki z pobliskiej Żołyni. Co ciekawe, pamiętają one, że świece stawiane na grobach robiło się dawniej w domu samodzielnie: z siary (mleka krowiego), knota z lnianego sznurka i słoików „musztardówek”.

Niezależnie od drobnych różnic w zwyczajach podczas każdego z wywiadów informatorzy podkreślali wielką dbałość o mogiły bliskich. W każdym z nich wspominali o mszach świętych odprawianych na cmentarzach, wypominkach i różańcu za zmarłych. Zwracali uwagę, że równie ważny był zawsze udział w nabożeństwach odprawianych w Dzień Zaduszny oraz odwiedzanie cmentarzy także w tym dniu.

Fotografie zostały wykonane podczas badań terenowych realizowanych w ramach projektu „EtnoPodkarpackie”, mającego na celu m.in. dokumentację przejawów niematerialnego dziedzictwa kulturowego regionu. Z wynikami badań terenowych można zapoznać się w  Archiwum Muzeum Etnograficznego im. F. Kotuli w Rzeszowie.