„Choina”, woskowane kwiaty i zwykłe świeczki…
Podczas badań terenowych realizowanych przez Muzeum Etnograficzne im. F. Kotuli w Rzeszowie w ramach projektu „EtnoPodkarpackie”, badacze rozmawiają z mieszkańcami podkarpackich miejscowości o lokalnych zwyczajach oraz obrzędowości dorocznej. Jednym z tematów jest Dzień Wszystkich Świętych i Dzień Zaduszny. Informatorzy opowiadają, jak dawniej wyglądały groby ich bliskich. Wielu z nich wspomina, że w czasach ich dzieciństwa rzadko stawiano na mogiłach pomniki, najczęściej były to proste kopczyki usypane z ziemi i skromny krzyż. Porównują także, jak bardzo zmieniło się ozdabianie grobów w te szczególne dni.
Informatorka z Racławówki podkreśla, że „dawniej do ozdobienia grobów wiło się wianki z jedliny, nie stawiano chryzantem ani zniczy, tylko świeczki”. Podobnie było w Przedborzu: „na grobach kładziono bibułowe kwiaty, wianki z jedliny oraz świeczki, które często wywracał wiatr”. W Niechobrzu mogiły w całości „gacono” jedliną.
W Budach Łańcuckich groby ozdabiało się „choiną” oraz ręcznie robionymi z papieru kwiatami, które moczono w wosku (co miało ochronić je przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi). Na groby kładło się zwykłe, białe świece. Niektórzy stawiali także chryzantemy, które sami siali w ogrodzie. O „choinie” i maczanych w wosku kwiatach z bibuły wspominały też informatorki z pobliskiej Żołyni. Co ciekawe, pamiętają one, że świece stawiane na grobach robiło się dawniej w domu samodzielnie: z siary (mleka krowiego), knota z lnianego sznurka i słoików „musztardówek”.
Niezależnie od drobnych różnic w zwyczajach, podczas każdego z wywiadów, informatorzy podkreślają wielką dbałość o mogiły bliskich. W każdej rozmowie wspominali o mszach świętych odprawianych na cmentarzach, wypominkach i różańcu za zmarłych. Zwracali uwagę, że równie ważny był zawsze udział w nabożeństwach odprawianych w Dzień Zaduszny oraz odwiedzanie cmentarzy także w tym dniu.
Fotografie zostały wykonane podczas badań terenowych realizowanych w ramach projektu „EtnoPodkarpackie”, mającego na celu m.in. dokumentację przejawów niematerialnego dziedzictwa kulturowego regionu. Z wynikami badań terenowych można zapoznać się w Archiwum Muzeum Etnograficznego im. F. Kotuli w Rzeszowie.
- Cmentarz w Zgłobniu, 1 listopada 2024 r.
- Cmentarz w Zgłobniu, 1 listopada 2024 r.
- Cmentarz w Zgłobniu, 1 listopada 2024 r.
- Cmentarz w Racławówce, listopad 2024 r.
- Cmentarz w Padwi Narodowej 2025 r.
- Cmentarz w Wielopolu Skrzyńskim, 2025 r.
- Cmentarz w Wielopolu Skrzyńskim, 2025 r.
- Cmentarz w Wiśniowej (gm. Iwierzyce), 2025 r.
- Cmentarz w Trzęsówce, 2026 r.
- Cmentarz w Trzęsówce, 2026 r.
- Stary cmentarz w Albigowej, 2026 r.
- Stary cmentarz w Albigowej, 2026 r.
- Stary cmentarz w Albigowej, 2026 r.
- Cmentarz w Przedborzu, 2026 r.
- Cmentarz w Przedborzu, 2026 r.
- Cmentarz w Przedborzu, 2026 r.
















