Drukowane tkaniny

Na wystawie „Józef Lewkowicz – w kręgu drzeworytu płazowskiego”, oprócz tradycyjnych matryc drzeworytniczych oraz ich odbitek, można zobaczyć również te, które służyły do wykonywania wzorów na tkaninach. Zadruk tkanin stanowił bowiem kolejną dziedzinę działalności drzeworytników, którzy wykorzystywali swoje umiejętności również do wykonywania matryc przeznaczonych do zdobienia płócien.

Zadruk tkanin był jedną z metod zdobniczych wykorzystywanych w kulturze ludowej. Polegał na nanoszeniu wzorów na materiał za pomocą drewnianych, ręcznie rytowanych matryc pokrytych barwnikiem. Matryce wykorzystywane do tego celu miały około 100 cm długości i 20 cm szerokości. Wzornictwo obejmowało przede wszystkim motywy roślinne, geometryczne i ornamentalne, a kompozycje charakteryzowały się rytmicznym układem oraz powtarzalnością ornamentów. Zadruk odbywał się na tkaninie pasmowo, odbijano kolejno matrycę pokrytą barwnikiem, przesuwając nad nią materiał i dociskając go do klocka, aby ozdobić całą jego powierzchnię. Farby przygotowywano z naturalnych składników, mieszając zagęszczony olej lniany z różnymi pigmentami. Uzyskiwano w ten sposób barwniki, najczęściej w kolorze czarnym, niebieskim i brunatnym. Oprócz walorów estetycznych zadrukowane materiały charakteryzowały się również większą odpornością na uszkodzenia i zabrudzenia. Drukowane tkaniny stanowią ważne świadectwo dawnego wzornictwa ludowego, jednak niewiele oryginalnych egzemplarzy przetrwało do czasów współczesnych. Tradycja zadruku tkanin zanikła po II wojnie światowej.

Na wystawie „Józef Lewkowicz – w kręgu drzeworytu płazowskiego” można zobaczyć zrekonstruowaną przez artystę matrycę do zadruku tkanin, pochodzącą z Łukowej (pow. biłgorajski), a także spódnice typu „malowanki”, wykonane z bawełnianego płótna zdobionego ręcznym drukiem. Obiekty te pochodzą z Majdanu Sieniawskiego (pow. przeworski) i datowane są na początek XX wieku, a obecnie znajdują się w zbiorach Muzeum Etnograficznego im. F. Kotuli w Rzeszowie.

Wystawa będzie dostępna dla zwiedzających tylko do 15 listopada. Jej zakończenie uświetni oficjalny finisaż, który rozpocznie się o godz. 14.00.

Na uczestników wydarzenia czeka wyjątkowa atrakcja, którą będzie możliwość samodzielnego odbicia wzoru na tkaninie z wykorzystaniem tradycyjnej matrycy drzeworytniczej. Cały proces będzie odbywał się pod czujnym okiem mistrza Józefa Lewkowicza. Zachęcamy do przyniesienia własnych koszulek, toreb lub innych tekstyliów, którym chcieliby Państwo nadać niepowtarzalny charakter, ozdabiając je wzorem drzeworytniczym.