PRZECIW ZAPOMNIENIU

Przeciw zapomnieniu to projekt artystyczny zrealizowany przez Martę Krynicką-Orzech w ramach Stypendium Twórczego Miasta Rzeszowa w 2025 roku. Osadzony w tradycji Rzeszowszczyzny, łączy sztukę współczesną, etnografię i botanikę z refleksją nad przemijaniem oraz pamięcią kulturową.
Inspiracją dla projektu stały się dawne wierzenia i praktyki opisane przez Franciszka Kotulę w książce „Przeciw urokom”. Projekt nie jest próbą rekonstrukcji tradycji, lecz intuicyjnym dialogiem z przeszłością. Poprzez współczesne środki wyrazu reinterpretowane są lokalne zwyczaje, obrzędy i wierzenia, które przez pokolenia kształtowały rytm życia mieszkańców regionu. Dopełnieniem wystawy są prace z cyklu „Artefakty”, gdzie odnalezione przedmioty z przeszłości zyskują nowe znaczenia, splatając historię, pamięć i artystyczną wyobraźnię w formie współczesnych obiektów.
Centralnym motywem prac jest kruchość istnienia, przemijanie i potrzeba zachowania śladów przeszłości. Obrazy i obiekty stają się nośnikiem opowieści o dawnych praktykach i symbolach, odsłaniając ich znaczenie we współczesnym kontekście.
Integralną częścią wystawy jest słuchowisko interpretowane przez aktorów Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie. Dzięki temu odbiorca może zanurzyć się w atmosferze dawnych wierzeń i doświadczyć ich na nowo poprzez żywą, rezonującą narrację.
Dopełnieniem ekspozycji są tablice informacyjne prezentujące rysunki botaniczne ziół wykorzystywanych w tradycjach Rzeszowszczyzny oraz cytaty z książki Przeciw urokom. Przywołane fragmenty tekstów Franciszka Kotuli ukazują lokalne wierzenia, praktyki magiczne i obrzędowe, a także skłaniają do refleksji nad ulotnością pamięci kulturowej.
Wystawa łączy walory artystyczne i edukacyjne, przypominając o zanikających elementach dziedzictwa kulturowego, które mimo upływu czasu pozostają ważną częścią naszej tożsamości.